Đăng ký môi trường cấp xã hay cấp tỉnh? Mới nhất 2026

Đăng ký môi trường cấp xã hay cấp tỉnh? Doanh nghiệp phải nộp hồ sơ ở đâu sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp? Đây là vấn đề được nhiều chủ đầu tư, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và hộ kinh doanh quan tâm khi chuẩn bị các thủ tục pháp lý về bảo vệ môi trường.

Từ ngày 01/7/2025, Việt Nam triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã. Cùng với những thay đổi trong phân định thẩm quyền, việc xác định đúng cơ quan tiếp nhận hồ sơ môi trường có ý nghĩa quan trọng đối với tiến độ đầu tư và vận hành dự án.

Theo quy định áp dụng năm 2026, hồ sơ đăng ký môi trường thuộc trách nhiệm tiếp nhận của UBND cấp xã, không phải UBND cấp tỉnh. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải xác định dự án có thực sự thuộc diện đăng ký môi trường hay phải thực hiện thủ tục giấy phép môi trường hoặc đánh giá tác động môi trường.

Quy định này được thể hiện trong Điều 49 Luật Bảo vệ môi trường và hướng dẫn về tiếp nhận đăng ký môi trường tại Thông tư 07/2025/TT-BTNMT

1. Đăng ký môi trường là gì?

Đăng ký môi trường là một trong những thủ tục pháp lý về bảo vệ môi trường mà chủ dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cần xác định trước khi triển khai hoặc vận hành.

Theo Điều 49 Luật Bảo vệ môi trường, đăng ký môi trường là việc chủ dự án hoặc chủ cơ sở cung cấp thông tin liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, nguồn chất thải phát sinh và các biện pháp bảo vệ môi trường cho cơ quan có thẩm quyền.

Thông tin đăng ký thường bao gồm loại hình hoạt động, quy mô, công nghệ sản xuất, nguyên liệu sử dụng, nước thải, khí thải, chất thải rắn và phương án thu gom, xử lý.

Mục đích của đăng ký môi trường là tạo cơ sở để cơ quan quản lý theo dõi nguồn thải, kiểm soát các vấn đề môi trường tại địa phương và nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân.

Khác với giấy phép môi trường, đăng ký môi trường là thủ tục tiếp nhận thông tin theo quy định, không phải hoạt động thẩm định để cấp giấy phép.

2. Đăng ký môi trường cấp xã hay cấp tỉnh theo quy định năm 2026?

Doanh nghiệp phải nộp hồ sơ đăng ký môi trường tại UBND xã, phường hay cơ quan chuyên môn cấp tỉnh? Câu trả lời phụ thuộc trước hết vào việc xác định đúng loại thủ tục môi trường.

2.1. UBND cấp xã tiếp nhận đăng ký môi trường

Đối với dự án, cơ sở thuộc diện đăng ký môi trường, UBND cấp xã là cơ quan tiếp nhận hồ sơ.

Chủ dự án có thể gửi hồ sơ trực tiếp, qua đường bưu điện hoặc bằng hình thức điện tử theo quy định và phương thức được triển khai tại địa phương.

Trường hợp dự án nằm trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên, chủ dự án được lựa chọn một UBND cấp xã có liên quan để thực hiện đăng ký.

2.2. Bảng xác định cơ quan tiếp nhận hồ sơ môi trường

Trường hợp	Cơ quan tiếp nhận
Cơ sở thuộc diện đăng ký môi trường nằm trong một xã, phường	UBND xã, phường nơi đặt cơ sở
Dự án thuộc diện đăng ký môi trường trải trên từ hai xã, phường trở lên	Một UBND cấp xã do chủ dự án lựa chọn
Dự án trong khu công nghiệp thuộc diện đăng ký môi trường	UBND cấp xã có thẩm quyền theo Điều 49
Dự án thuộc diện phải có giấy phép môi trường	Cơ quan cấp giấy phép môi trường theo thẩm quyền pháp luật quy định
Dự án thuộc diện phải thực hiện ĐTM	Cơ quan thẩm định báo cáo ĐTM theo quy định

Lưu ý quan trọng: Không phải mọi dự án phát sinh chất thải đều được thực hiện bằng thủ tục đăng ký môi trường. Những dự án có quy mô, công suất, loại hình sản xuất hoặc yếu tố nhạy cảm về môi trường thuộc diện phải có giấy phép môi trường, thực hiện ĐTM thì phải tuân thủ các thủ tục tương ứng.

3. Căn cứ pháp lý về thẩm quyền đăng ký môi trường năm 2026

Hệ thống pháp luật về môi trường đã có những thay đổi trong giai đoạn 2025–2026. Do đó, doanh nghiệp cần đối chiếu các văn bản mới thay vì chỉ áp dụng quy định ban hành từ năm 2022.

Các căn cứ quan trọng gồm:

• Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14, đặc biệt là Điều 49 về đăng ký môi trường.

• Luật số 146/2025/QH15, sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

• Nghị định số 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

• Nghị định số 05/2025/NĐ-CP và Nghị định số 48/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung các quy định hướng dẫn.

• Nghị định số 131/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

• Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT và Thông tư số 07/2025/TT-BTNMT, cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung có liên quan.

Đáng chú ý, Nghị định 48/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 29/01/2026, tiếp tục sửa đổi quy định về bảo vệ môi trường, trong đó có nội dung về đối tượng không phải đăng ký môi trường. Vì vậy, khi xác định nghĩa vụ của một dự án cụ thể, cần đối chiếu cả quy định mới và các phụ lục áp dụng

4. Những đối tượng nào phải đăng ký môi trường?

Không phải mọi dự án phát sinh chất thải đều phải thực hiện đăng ký môi trường. Việc xác định đối tượng cần căn cứ vào đặc điểm hoạt động, quy mô, công suất, loại chất thải và nghĩa vụ pháp lý tương ứng.

4.1. Dự án đầu tư mới có phát sinh chất thải

Đây là nhóm dự án có hoạt động phát sinh nước thải, khí thải, chất thải rắn hoặc chất thải nguy hại, thuộc đối tượng phải đăng ký sau khi đã loại trừ các trường hợp phải có giấy phép môi trường hoặc không phải đăng ký.

Một số loại hình cần được xem xét nghĩa vụ môi trường gồm:

• Xưởng cơ khí và gia công kim loại.

• Cơ sở chế biến nông sản, thực phẩm.

• Cơ sở sản xuất và gia công đồ gỗ.

• Kho hàng, cơ sở đóng gói sản phẩm.

• Cơ sở thương mại, dịch vụ có phát sinh chất thải.

Đối với những ngành nghề có công đoạn đặc thù như xi mạ, xử lý bề mặt, nhuộm, sử dụng hóa chất hoặc phát sinh nước thải công nghiệp, doanh nghiệp cần đánh giá kỹ hơn trước khi xác định thủ tục.

4.2. Cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đã hoạt động

Các cơ sở đang hoạt động cũng có thể thuộc diện đăng ký môi trường nếu đáp ứng tiêu chí pháp luật quy định và chưa thuộc trường hợp thực hiện thủ tục môi trường khác thay thế.

Chủ cơ sở cần rà soát hồ sơ đã có, công suất hoạt động, chất thải phát sinh và những thay đổi trong quá trình sản xuất.

Không nên chỉ căn cứ vào diện tích nhà xưởng hoặc tên ngành nghề để kết luận cơ sở phải đăng ký môi trường hay xin giấy phép môi trường.

5. Những trường hợp không phải đăng ký môi trường

Một số dự án, cơ sở được pháp luật quy định không phải thực hiện đăng ký môi trường. Tuy nhiên, việc xác định phải căn cứ đầy đủ điều kiện và các ngưỡng phát sinh chất thải.

Theo Điều 49 Luật Bảo vệ môi trường được sửa đổi, bổ sung và Điều 32 Nghị định 08/2022/NĐ-CP theo quy định hiện hành, những trường hợp cần xem xét bao gồm:

• Dự án, cơ sở thuộc bí mật nhà nước về quốc phòng, an ninh.

• Dự án, cơ sở không phát sinh chất thải trong quá trình hoạt động.

• Dự án, cơ sở phát sinh chất thải với khối lượng nhỏ, đáp ứng đầy đủ điều kiện được quy định.

• Các trường hợp khác thuộc danh mục không phải đăng ký môi trường.

5.1. Cơ sở phát sinh lượng chất thải nhỏ có được miễn đăng ký không?

Không phải cứ phát sinh ít nước thải hoặc chất thải rắn là được miễn thủ tục.

Doanh nghiệp cần kiểm tra đồng thời các yếu tố như lượng nước thải, khí thải, chất thải nguy hại, chất thải rắn công nghiệp thông thường, phương thức thu gom và xử lý.

Ví dụ, không thể kết luận cơ sở không phải đăng ký môi trường chỉ vì phát sinh dưới 5 m³ nước thải/ngày, nếu còn các nguồn thải hoặc điều kiện khác phải xem xét.

5.2. Vì sao cần rà soát quy định mới năm 2026?

Nghị định 48/2026/NĐ-CP đã sửa đổi Điều 32 về đối tượng không phải đăng ký môi trường và dẫn chiếu các trường hợp được xác định theo Luật Bảo vệ môi trường đã sửa đổi.

Do đó, khi lập hồ sơ, chủ đầu tư cần kiểm tra các tiêu chí và phụ lục mới nhất để tránh áp dụng một ngưỡng miễn trừ không còn phù hợp.

6. Hồ sơ đăng ký môi trường cấp xã gồm những gì?

Hồ sơ đăng ký môi trường cần thể hiện đúng đặc điểm hoạt động của dự án và giải pháp bảo vệ môi trường dự kiến thực hiện.

6.1. Mẫu văn bản đăng ký môi trường

Theo hướng dẫn tại Thông tư 07/2025/TT-BTNMT, mẫu văn bản đăng ký môi trường được quy định tại Mẫu số 47, Phụ lục II của thông tư tương ứng.

Khi chuẩn bị nộp hồ sơ, doanh nghiệp cần đối chiếu mẫu và những sửa đổi có hiệu lực tại thời điểm thực hiện, tránh sử dụng biểu mẫu cũ.

6.2. Nội dung chính của hồ sơ đăng ký môi trường

STT	Nội dung	Thông tin cần thể hiện
1	Thông tin chủ dự án, cơ sở	Tên, địa chỉ, địa điểm hoạt động
2	Quy mô và công suất	Diện tích, loại hình hoạt động, sản phẩm
3	Công nghệ sản xuất	Quy trình, thiết bị, công đoạn phát sinh chất thải
4	Nguyên liệu và nhiên liệu	Chủng loại, khối lượng sử dụng
5	Nước thải	Nguồn phát sinh, lưu lượng, thu gom và xử lý
6	Khí thải	Nguồn phát sinh và biện pháp kiểm soát
7	Chất thải rắn	Phân loại, lưu giữ, thu gom và xử lý
8	Chất thải nguy hại	Thành phần, khối lượng và phương án quản lý
9	Biện pháp bảo vệ môi trường	Phòng ngừa, giảm thiểu ô nhiễm
10	Cam kết thực hiện	Trách nhiệm của chủ dự án, cơ sở

Doanh nghiệp nên chuẩn bị thêm sơ đồ mặt bằng, quy trình công nghệ, nhu cầu nước cấp, phương án thoát nước và thông số thiết bị để tính toán chính xác.

Những tài liệu phục vụ tính toán không đồng nghĩa với việc tất cả đều bắt buộc phải nộp kèm hồ sơ.

7. Quy trình đăng ký môi trường tại UBND cấp xã

Quy trình thực hiện đăng ký môi trường cần được tổ chức từ bước phân loại dự án đến hoàn thiện văn bản và nộp tại cơ quan tiếp nhận.

Bước 1. Xác định đối tượng đăng ký môi trường

Chủ đầu tư rà soát ngành nghề, quy mô, công suất, nguồn thải và các yếu tố môi trường để xác định dự án thuộc diện đăng ký, giấy phép môi trường hay ĐTM.

Đây là bước quan trọng nhất, bởi lựa chọn sai thủ tục có thể ảnh hưởng đến thời điểm triển khai dự án.

Bước 2. Khảo sát và thu thập thông tin

Thu thập hồ sơ pháp lý, mặt bằng, công nghệ sản xuất, nguyên vật liệu, nhu cầu sử dụng nước và thông tin về nguồn thải.

Đối với cơ sở đang hoạt động, cần kiểm tra thực tế hệ thống thu gom, lưu giữ và xử lý chất thải hiện hữu.

Bước 3. Lập văn bản đăng ký môi trường

Hoàn thiện biểu mẫu, mô tả quy trình hoạt động, tính toán chất thải phát sinh và trình bày phương án thu gom, xử lý.

Các thông số phải có cơ sở phù hợp với công suất thực tế và điều kiện vận hành.

Bước 4. Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã

Chủ dự án gửi hồ sơ đến UBND cấp xã có thẩm quyền theo hình thức trực tiếp, bưu điện hoặc điện tử.

Doanh nghiệp nên kiểm tra phương thức tiếp nhận đang được địa phương triển khai để nộp đúng đầu mối.

Bước 5. Lưu hồ sơ và thực hiện biện pháp bảo vệ môi trường

Sau khi gửi hồ sơ đúng quy định, chủ dự án lưu giữ chứng từ tiếp nhận và tổ chức thực hiện những nội dung đã đăng ký.

Khi dự án thay đổi quy mô, công suất, công nghệ hoặc nguồn thải, cần rà soát nghĩa vụ đăng ký lại hoặc chuyển sang thủ tục môi trường khác.

8. Khi nào phải thực hiện đăng ký môi trường?

Thời điểm đăng ký môi trường có liên quan trực tiếp đến tiến độ đầu tư, cấp phép xây dựng và vận hành cơ sở. Chủ đầu tư cần đối chiếu Điều 49 Luật Bảo vệ môi trường theo nội dung hiện hành.

Trường hợp	Thời điểm thực hiện
Dự án thuộc đối tượng phải thực hiện ĐTM nhưng không thuộc diện phải có giấy phép môi trường	Trước khi vận hành chính thức
Dự án không thuộc diện ĐTM, có yêu cầu giấy phép xây dựng	Trước khi được cấp giấy phép xây dựng
Dự án không thuộc diện ĐTM, không phải có giấy phép xây dựng	Trước khi xả chất thải ra môi trường
Cơ sở đã hoạt động trước thời điểm Luật Bảo vệ môi trường 2020 có hiệu lực, thuộc diện đăng ký	Theo thời hạn chuyển tiếp tại Điều 49; cần rà soát nghĩa vụ chưa hoàn thành

Trường hợp dự án đang hoạt động có thay đổi công suất, quy trình sản xuất, nguồn phát sinh chất thải hoặc biện pháp xử lý, chủ dự án cần kiểm tra nghĩa vụ đăng ký lại.

Nếu sự thay đổi làm phát sinh nghĩa vụ thực hiện ĐTM hoặc giấy phép môi trường, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục tương ứng, không chỉ đăng ký môi trường lại.

9. Ví dụ thực tế về xác định thẩm quyền đăng ký môi trường

Ví dụ 1: Xưởng gia công cơ khí diện tích 1.000 m²

Một doanh nghiệp dự kiến đầu tư xưởng gia công cơ khí với các công đoạn cắt, tiện, khoan và lắp ráp cơ khí. Hoạt động có phát sinh chất thải rắn, dầu mỡ thải và nước thải sinh hoạt.

Nếu sau khi phân loại, dự án thuộc diện đăng ký môi trường, doanh nghiệp nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi đặt xưởng.

Tuy nhiên, nếu dự án có thêm công đoạn xi mạ, xử lý bề mặt kim loại hoặc hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, cần đánh giá lại nghĩa vụ pháp lý, không mặc nhiên áp dụng thủ tục đăng ký.

Ví dụ 2: Cơ sở chế biến nông sản tại khu vực nông thôn

Một cơ sở sơ chế, phân loại và đóng gói nông sản phát sinh nước thải vệ sinh, phụ phẩm hữu cơ và chất thải sinh hoạt.

Nếu quy mô và đặc điểm nguồn thải không làm phát sinh nghĩa vụ giấy phép môi trường, đồng thời cơ sở không thuộc trường hợp được loại trừ đăng ký, hồ sơ được gửi đến UBND cấp xã.

Ví dụ 3: Dự án có diện tích nằm trên hai xã

Một dự án sản xuất hoặc dịch vụ có khu đất trải dài trên địa bàn hai xã. Sau khi phân loại, dự án được xác định thuộc đối tượng đăng ký môi trường.

Theo khoản 3 Điều 49, chủ đầu tư có quyền lựa chọn một UBND cấp xã để thực hiện thủ tục đăng ký môi trường, không bắt buộc phải nộp hồ sơ lên UBND cấp tỉnh chỉ vì dự án nằm trên hai địa bàn hành chính.

Ví dụ 4: Doanh nghiệp đầu tư trong khu công nghiệp

Doanh nghiệp thuê nhà xưởng trong khu công nghiệp để sản xuất hoặc gia công sản phẩm.

Việc nằm trong khu công nghiệp không tự động quyết định thủ tục môi trường. Chủ đầu tư phải xem xét loại hình, quy mô, nguồn thải và các điều kiện quản lý trước khi xác định nghĩa vụ đăng ký môi trường hoặc giấy phép môi trường.

Dịch vụ tư vấn đăng ký môi trường tại Công ty Minh Phương

Xác định đúng nghĩa vụ môi trường ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư giúp doanh nghiệp hạn chế tình trạng lập sai hồ sơ, lựa chọn không đúng thủ tục hoặc phải điều chỉnh phương án xử lý chất thải.

Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư và Thiết kế Xây dựng Minh Phương cung cấp dịch vụ tư vấn về các thủ tục môi trường phù hợp với đặc điểm từng dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ.

Tư vấn xác định đối tượng đăng ký môi trường

Minh Phương hỗ trợ rà soát ngành nghề, công suất, diện tích, công nghệ và các nguồn thải để xác định yêu cầu pháp lý áp dụng.

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể lựa chọn thủ tục đăng ký môi trường, giấy phép môi trường hoặc đánh giá tác động môi trường phù hợp.

Hỗ trợ lập hồ sơ đăng ký môi trường cấp xã

Phạm vi tư vấn dự kiến gồm khảo sát, thu thập thông tin, tính toán nguồn thải, đề xuất biện pháp thu gom và xử lý chất thải, hoàn thiện văn bản đăng ký môi trường và hướng dẫn thực hiện thủ tục tại cơ quan tiếp nhận.

Tư vấn các thủ tục môi trường liên quan

Ngoài đăng ký môi trường, doanh nghiệp có thể tham khảo các dịch vụ tư vấn:

• Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.

• Lập hồ sơ đề xuất cấp giấy phép môi trường.

• Tư vấn hệ thống thu gom và xử lý nước thải.

• Tư vấn phương án quản lý chất thải rắn, chất thải nguy hại.

• Rà soát hồ sơ pháp lý môi trường khi mở rộng hoặc thay đổi công suất sản xuất.

Việc lựa chọn đúng dịch vụ cần căn cứ vào kết quả phân loại dự án và các yêu cầu pháp luật cụ thể.

Kết luận

Theo quy định áp dụng năm 2026, hồ sơ đăng ký môi trường thuộc thẩm quyền tiếp nhận của UBND cấp xã, không phải UBND cấp tỉnh. Đối với dự án nằm trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên, chủ dự án được lựa chọn một UBND cấp xã để thực hiện đăng ký.

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không chỉ là xác định cơ quan tiếp nhận mà còn phải phân loại đúng dự án theo Luật Bảo vệ môi trường. Việc nhầm lẫn giữa đăng ký môi trường, giấy phép môi trường và đánh giá tác động môi trường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ pháp lý, xây dựng và vận hành dự án.

Doanh nghiệp nên thực hiện rà soát nghĩa vụ môi trường ngay từ giai đoạn lập dự án đầu tư để lựa chọn đúng thủ tục và chủ động phương án bảo vệ môi trường.

Những câu hỏi thường gặp về đăng ký môi trường

Đăng ký môi trường có phải xin UBND tỉnh phê duyệt không?

Không. Đối với thủ tục đăng ký môi trường theo Điều 49, UBND cấp xã có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ. Doanh nghiệp cần phân biệt thủ tục này với giấy phép môi trường và ĐTM.

Doanh nghiệp trong khu công nghiệp có đăng ký môi trường tại cấp xã không?

Có, nếu dự án thuộc diện đăng ký môi trường. Việc đặt cơ sở trong khu công nghiệp không tự động chuyển thẩm quyền tiếp nhận lên cấp tỉnh.

Hộ kinh doanh có phải đăng ký môi trường không?

Có thể phải thực hiện nếu cơ sở có phát sinh chất thải và thuộc đối tượng đăng ký môi trường theo quy định. Hộ kinh doanh phát sinh lượng chất thải nhỏ và đáp ứng điều kiện pháp luật có thể thuộc diện không phải đăng ký.

Đăng ký môi trường có thời hạn bao nhiêu năm?

Pháp luật không quy định một thời hạn hiệu lực cố định theo năm đối với văn bản đăng ký môi trường như đối với một số loại giấy phép. Tuy nhiên, khi có thay đổi nội dung đã đăng ký, chủ dự án phải xem xét thực hiện đăng ký lại theo Điều 49.

Đã đăng ký môi trường có cần làm giấy phép môi trường không?

Không phải đồng thời thực hiện cả hai chỉ vì cơ sở có phát sinh chất thải. Tuy nhiên, khi điều chỉnh dự án làm phát sinh nghĩa vụ giấy phép môi trường, chủ dự án phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép theo quy định.

 

CÔNG TY CP TƯ VẤN ĐẦU TƯ & THIẾT KẾ XÂY DỰNG MINH PHƯƠNG

Địa chỉ: Số 28B Mai Thị Lựu, Phường Đa Kao, Q.1, TPHCM

Hotline:  0903649782 - (028) 3514 6426

Email: nguyenthanhmp156@gmail.com