Hướng dẫn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ 2026

Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ (ĐTM) là thủ tục pháp lý quan trọng đối với những dự án đầu tư thuộc thẩm quyền thẩm định của cơ quan quản lý môi trường cấp trung ương.

Báo cáo không chỉ đánh giá mức độ ảnh hưởng của dự án đến môi trường mà còn giúp chủ đầu tư xác định giải pháp xử lý chất thải, phòng ngừa sự cố và xây dựng phương án vận hành phù hợp.

Năm 2026, các quy định về đối tượng thực hiện ĐTM, thẩm quyền thẩm định và thủ tục hành chính tiếp tục được điều chỉnh.

Đặc biệt, một phần thẩm quyền của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã được phân quyền cho địa phương. Vì vậy, xác định đúng cơ quan thẩm định là bước cần thực hiện trước khi chuẩn bị hồ sơ.

Bài viết dưới đây hướng dẫn những nội dung doanh nghiệp cần biết khi lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ (ĐTM) năm 2026, từ điều kiện áp dụng, hồ sơ, quy trình thực hiện đến thời gian, chi phí và giải pháp tư vấn chuyên nghiệp.

1. Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ là gì?

Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ (ĐTM) là quá trình nghiên cứu, phân tích và dự báo các tác động môi trường của dự án thuộc đối tượng phải thực hiện ĐTM và thuộc thẩm quyền thẩm định của cơ quan cấp trung ương.

Về bản chất, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ (ĐTM) và cấp tỉnh đều phải đáp ứng yêu cầu đánh giá tác động môi trường theo quy định. Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở cơ quan có thẩm quyền tổ chức thẩm định, không phải ở việc sử dụng hai loại báo cáo hoàn toàn khác nhau.

1.1. Mục đích của báo cáo ĐTM

Báo cáo giúp chủ đầu tư xác định những vấn đề môi trường có thể phát sinh trong quá trình xây dựng và vận hành dự án, bao gồm:

• Nước thải, khí thải, bụi và chất thải rắn.

• Tiếng ồn, độ rung và các nguồn ô nhiễm khác.

• Tác động đến đất, nguồn nước và hệ sinh thái.

• Nguy cơ xảy ra sự cố môi trường.

• Các công trình xử lý chất thải và biện pháp giảm thiểu tác động.

Kết quả đánh giá là cơ sở để chủ đầu tư xây dựng các giải pháp bảo vệ môi trường có tính khả thi, phù hợp với quy mô và công nghệ của dự án.

1.2. Vì sao cần xác định đúng thẩm quyền thẩm định?

Năm 2026, không phải mọi dự án nhóm I hoặc dự án có quy mô lớn đều được thẩm định tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo cơ chế phân quyền hiện hành, một số dự án trước đây thuộc thẩm quyền cấp Bộ đã được chuyển về địa phương.

Việc xác định sai thẩm quyền có thể khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh hồ sơ, thay đổi cơ quan tiếp nhận và ảnh hưởng đến kế hoạch triển khai dự án.

2. Cơ sở pháp lý về lập báo cáo ĐTM cấp Bộ năm 2026

Hoạt động đánh giá tác động môi trường được thực hiện theo Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn có hiệu lực tại thời điểm lập, nộp hồ sơ.

Những văn bản quan trọng doanh nghiệp cần tham khảo gồm:

• Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14: Quy định về đối tượng thực hiện ĐTM, nội dung báo cáo, tham vấn và thẩm định.

• Luật số 146/2025/QH15: Sửa đổi, bổ sung một số quy định trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

• Nghị định 08/2022/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

• Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP: Sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến quản lý và thủ tục môi trường.

• Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP: Quy định việc cắt giảm, phân quyền và đơn giản hóa một số thủ tục hành chính, trong đó có thẩm quyền thẩm định báo cáo ĐTM.

Đặc biệt, Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 18/05/2026 đến hết ngày 28/02/2027, làm thay đổi phạm vi thẩm quyền thẩm định giữa cấp Bộ và cấp tỉnh.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần sử dụng biểu mẫu báo cáo và hồ sơ thẩm định theo các thông tư hướng dẫn đang có hiệu lực.

3. Những dự án nào thuộc diện lập báo cáo ĐTM cấp Bộ?

Để xác định một dự án có phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ (ĐTM) hay không, cần đánh giá đồng thời hai vấn đề: dự án có thuộc đối tượng phải thực hiện ĐTM và cơ quan nào có thẩm quyền thẩm định.

Việc xem xét dựa trên loại hình hoạt động, quy mô, công suất, diện tích sử dụng đất, vị trí thực hiện và yếu tố nhạy cảm về môi trường.

3.1. Dự án có quy mô sử dụng đất hoặc khu vực biển lớn

Theo quy định phân quyền áp dụng trong năm 2026, một số dự án có cấu phần xây dựng sử dụng đất, đất có mặt nước từ 300 ha trở lên hoặc sử dụng khu vực biển từ 60 ha trở lên thuộc diện cần xem xét thẩm quyền thẩm định cấp Bộ.

Tuy nhiên, quy định có ngoại lệ đối với một số loại dự án nhất định. Do đó, diện tích là tiêu chí quan trọng nhưng chưa đủ để kết luận cơ quan thẩm định.

3.2. Dự án tại khu vực có yếu tố nhạy cảm về môi trường

Một số dự án được Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư và có hoạt động sử dụng đất tại khu vực bảo vệ môi trường đặc biệt có thể thuộc thẩm quyền cấp Bộ.

Các khu vực cần xem xét bao gồm rừng đặc dụng, rừng tự nhiên, khu bảo tồn thiên nhiên, vùng lõi khu dự trữ sinh quyển, di sản thiên nhiên và những khu vực nhạy cảm khác theo quy định.

Với nhóm dự án này, nội dung báo cáo thường đòi hỏi đánh giá chuyên sâu về hệ sinh thái, đa dạng sinh học và khả năng phát sinh tác động lâu dài.

3.3. Dự án thuộc lĩnh vực đặc thù

Dự án nhà máy điện hạt nhân và một số dự án thuộc lĩnh vực đặc thù có yêu cầu quản lý môi trường nghiêm ngặt cần được xem xét theo quy định về thẩm quyền thẩm định tương ứng.

Đối với dự án khai thác khoáng sản, việc xác định thẩm quyền còn phụ thuộc vào loại tài nguyên, quy mô và các quy định phân quyền chuyên ngành.

Lưu ý: Doanh nghiệp không nên tự xác định thẩm quyền chỉ dựa vào tên dự án hoặc tổng mức đầu tư. Cần rà soát đầy đủ hồ sơ pháp lý và những tiêu chí đang áp dụng tại thời điểm thực hiện.

4. Hồ sơ lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ

Hồ sơ đầy đủ, thống nhất là điều kiện quan trọng để tổ chức đánh giá tác động môi trường hiệu quả.

Trong thực tế, chủ đầu tư cần chuẩn bị hai nhóm tài liệu: hồ sơ phục vụ đơn vị tư vấn lập báo cáo và hồ sơ chính thức gửi cơ quan thẩm định.

4.1. Tài liệu chủ đầu tư cần cung cấp

Tùy loại hình dự án, các tài liệu cần chuẩn bị thường gồm:

• Thông tin pháp lý của chủ đầu tư.

• Hồ sơ chủ trương đầu tư hoặc tài liệu dự án liên quan.

• Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc tài liệu tương đương.

• Hồ sơ địa điểm, diện tích và hiện trạng sử dụng đất.

• Bản vẽ tổng mặt bằng, bố trí các hạng mục công trình.

• Thuyết minh công nghệ, công suất và dây chuyền sản xuất.

• Nhu cầu sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu, điện và nước.

• Phương án thu gom, thoát nước và xử lý chất thải.

• Các tài liệu chuyên ngành khác theo đặc điểm dự án.

Đơn vị tư vấn sẽ rà soát những thông tin này để xác định phạm vi khảo sát, các nguồn tác động cần đánh giá và giải pháp bảo vệ môi trường phù hợp.

4.2. Hồ sơ đề nghị thẩm định báo cáo ĐTM

Hồ sơ đề nghị thẩm định về cơ bản bao gồm:

• Văn bản đề nghị thẩm định báo cáo ĐTM.

• Báo cáo đánh giá tác động môi trường.

• Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc tài liệu dự án tương đương theo quy định áp dụng.

Thành phần hồ sơ, biểu mẫu và phương thức nộp cần được đối chiếu với quy định mới nhất tại thời điểm thực hiện.

4.3. Dữ liệu khảo sát và đánh giá môi trường

Bên cạnh hồ sơ pháp lý, đơn vị tư vấn có thể cần tổ chức khảo sát hiện trạng, thu thập dữ liệu môi trường nền và thực hiện quan trắc khi cần thiết.

Phạm vi khảo sát phụ thuộc vào vị trí dự án, nguồn phát thải và những đối tượng có khả năng chịu tác động.

Dữ liệu phải có độ tin cậy và đủ cơ sở để phục vụ công tác dự báo, đánh giá tác động môi trường.

5. Nội dung chính của báo cáo ĐTM cấp Bộ

Một báo cáo ĐTM chất lượng không chỉ đáp ứng yêu cầu về hình thức mà phải phản ánh chính xác đặc điểm dự án, mức độ tác động và tính khả thi của các giải pháp bảo vệ môi trường.

Khi thực hiện lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, đơn vị tư vấn cần tập trung vào những nội dung chuyên môn sau.

5.1. Mô tả dự án và hiện trạng môi trường

Báo cáo trình bày mục tiêu đầu tư, địa điểm, quy mô, công suất, các hạng mục xây dựng và công nghệ dự kiến áp dụng.

Đồng thời, phân tích điều kiện tự nhiên, môi trường nền và những yếu tố nhạy cảm tại khu vực triển khai.

Thông tin phải thống nhất với hồ sơ đầu tư, thiết kế và các tài liệu kỹ thuật liên quan.

5.2. Đánh giá và dự báo tác động môi trường

Đơn vị tư vấn xác định các nguồn gây ô nhiễm trong từng giai đoạn của dự án, từ thi công xây dựng đến vận hành.

Nội dung đánh giá có thể bao gồm:

• Khối lượng, thành phần nước thải và khí thải.

• Chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp và chất thải nguy hại.

• Tiếng ồn, độ rung và tác động đến khu vực xung quanh.

• Tác động đến nguồn nước, đất và hệ sinh thái.

• Các tình huống sự cố môi trường có khả năng xảy ra.

Quá trình đánh giá cần sử dụng phương pháp phù hợp và có căn cứ khoa học, tránh đưa ra nhận định chung chung không gắn với đặc điểm thực tế của dự án.

5.3. Đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường

Trên cơ sở các tác động đã xác định, báo cáo đưa ra phương án thu gom, xử lý chất thải và giảm thiểu ô nhiễm.

Các công trình xử lý nước thải, khí thải hoặc hệ thống quản lý chất thải phải được lựa chọn phù hợp với công suất và điều kiện vận hành.

Báo cáo cũng cần thể hiện phương án phòng ngừa sự cố, chương trình quản lý môi trường và kết quả tham vấn theo yêu cầu pháp luật.

Đối với dự án phức tạp, tính khả thi của hệ thống xử lý là yếu tố quan trọng cần được làm rõ trong quá trình thẩm định.

6. Quy trình lập và thẩm định báo cáo ĐTM cấp Bộ năm 2026

Quy trình thực hiện cần được phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và tư vấn môi trường để bảo đảm thông tin đầy đủ và thống nhất.

Một quy trình tư vấn chuyên nghiệp thường được tổ chức theo năm bước chính.

6.1. Bước 1: Kiểm tra pháp lý và xác định thẩm quyền

Đơn vị tư vấn rà soát loại hình, quy mô, công suất, diện tích và vị trí dự án để xác định nghĩa vụ thực hiện ĐTM.

Đồng thời, xác định cơ quan thẩm định theo quy định phân quyền hiện hành, tránh nộp hồ sơ sai thẩm quyền.

6.2. Bước 2: Thu thập hồ sơ và khảo sát hiện trạng

Chủ đầu tư cung cấp tài liệu pháp lý, bản vẽ và thông tin công nghệ.

Đơn vị tư vấn tổ chức khảo sát, nghiên cứu điều kiện môi trường và thu thập dữ liệu phục vụ đánh giá.

6.3. Bước 3: Lập báo cáo và thực hiện tham vấn

Báo cáo được xây dựng dựa trên kết quả khảo sát và thông tin kỹ thuật, tập trung vào dự báo tác động và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường.

Trong trường hợp thuộc diện phải tham vấn, chủ dự án tổ chức thực hiện theo quy định và tổng hợp kết quả vào báo cáo.

6.4. Bước 4: Nộp hồ sơ và tham gia thẩm định

Sau khi hoàn thiện, hồ sơ được gửi đến cơ quan có thẩm quyền.

Quá trình thẩm định xem xét sự đầy đủ, tính chính xác và khả thi của các nội dung đánh giá.

Đơn vị tư vấn phối hợp với chủ đầu tư giải trình các vấn đề chuyên môn theo yêu cầu.

6.5. Bước 5: Hoàn thiện báo cáo và nhận kết quả thẩm định

Căn cứ kết quả thẩm định, chủ đầu tư chỉnh sửa, bổ sung báo cáo theo yêu cầu.

Khi hồ sơ đáp ứng điều kiện, cơ quan có thẩm quyền xem xét ban hành quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐTM.

Chủ đầu tư cần thực hiện các yêu cầu bảo vệ môi trường liên quan trong quá trình triển khai dự án.

7. Thời gian và chi phí lập báo cáo ĐTM cấp Bộ

Thời gian và chi phí là hai yếu tố doanh nghiệp cần dự kiến ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Tuy nhiên, cần phân biệt thời gian lập báo cáo của đơn vị tư vấn với thời hạn tổ chức thẩm định của cơ quan nhà nước.

7.1. Thời gian lập và thẩm định

Thời gian lập báo cáo phụ thuộc vào mức độ hoàn chỉnh của hồ sơ, quy mô dự án, phạm vi khảo sát và yêu cầu đánh giá chuyên ngành.

Đối với thời hạn tổ chức thẩm định, theo quy định phân quyền năm 2026:

• Không quá 30 ngày đối với trường hợp thuộc thẩm quyền Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an.

• Không quá 20 ngày đối với trường hợp thuộc thẩm quyền Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

• Không quá 10 ngày đối với dự án đầu tư công đặc biệt theo quy định.

Thời hạn được tính từ khi cơ quan có thẩm quyền nhận đủ hồ sơ hợp lệ và không đồng nghĩa với tổng thời gian hoàn thành toàn bộ thủ tục.

7.2. Chi phí lập báo cáo ĐTM cấp Bộ

Chi phí dịch vụ được xác định dựa trên khối lượng công việc thực tế, bao gồm:

• Khảo sát và thu thập thông tin dự án.

• Quan trắc, lấy mẫu và phân tích môi trường khi cần thiết.

• Nghiên cứu, dự báo tác động và lựa chọn giải pháp xử lý.

• Biên soạn báo cáo, thực hiện tham vấn.

• Hỗ trợ giải trình và hoàn thiện hồ sơ thẩm định.

Ngoài chi phí tư vấn, chủ đầu tư cần dự kiến khoản phí thẩm định theo quy định áp dụng.

Không có một mức giá dịch vụ cố định cho mọi dự án. Để nhận báo giá phù hợp, doanh nghiệp nên cung cấp thông tin về loại hình, diện tích, công suất, địa điểm và công nghệ dự kiến sử dụng.

8. Sau khi hoàn thành ĐTM, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục gì?

Được phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM không có nghĩa là dự án đã hoàn thành mọi nghĩa vụ pháp lý về môi trường.

Tùy tính chất hoạt động và nguồn phát thải, chủ đầu tư có thể phải thực hiện thêm thủ tục trước khi đưa công trình vào vận hành.

8.1. Xác định nghĩa vụ xin giấy phép môi trường

Đối với dự án thuộc đối tượng phải có giấy phép môi trường, chủ đầu tư cần tổ chức thực hiện thủ tục cấp phép theo thời điểm và yêu cầu pháp luật.

Giấy phép môi trường quy định các nội dung cấp phép liên quan đến hoạt động xả thải, quản lý chất thải và yêu cầu bảo vệ môi trường theo từng trường hợp.

ĐTM và giấy phép môi trường là hai thủ tục khác nhau, có mối liên hệ trong quá trình chuẩn bị, triển khai và vận hành dự án.

8.2. Lập báo cáo đề xuất cấp giấy phép môi trường

Để thực hiện thủ tục cấp phép, doanh nghiệp cần chuẩn bị báo cáo đề xuất cấp giấy phép môi trường theo biểu mẫu áp dụng cho loại hình dự án hoặc cơ sở.

Báo cáo tập trung vào thông tin hoạt động, các công trình bảo vệ môi trường, nguồn phát sinh chất thải và nội dung đề nghị cấp phép.

Đối với dự án đã thực hiện ĐTM, thông tin trong hồ sơ đề xuất cấp giấy phép môi trường cần thống nhất với các yêu cầu liên quan tại quyết định phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM và những thay đổi hợp pháp của dự án.

Việc chuẩn bị sớm các thủ tục tiếp theo giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch vận hành, hạn chế nguy cơ chậm tiến độ do thiếu hồ sơ môi trường.

9. Dịch vụ tư vấn lập báo cáo ĐTM cấp Bộ chuyên nghiệp

Đối với các dự án có quy mô lớn, công nghệ phức tạp hoặc yêu cầu đánh giá chuyên sâu, lựa chọn đơn vị tư vấn môi trường có năng lực phù hợp là giải pháp hỗ trợ chủ đầu tư kiểm soát chất lượng hồ sơ.

Một đơn vị tư vấn chuyên nghiệp không chỉ thực hiện công tác biên soạn mà còn tham gia giải quyết các vấn đề pháp lý và kỹ thuật trong suốt quá trình thẩm định.

9.1. Tư vấn hồ sơ và đánh giá tác động môi trường

Phạm vi dịch vụ có thể bao gồm:

• Rà soát nghĩa vụ môi trường và xác định thẩm quyền thẩm định.

• Kiểm tra hồ sơ pháp lý, thông tin công nghệ và bản vẽ dự án.

• Khảo sát, thu thập dữ liệu môi trường.

• Đánh giá tác động và đề xuất công trình xử lý chất thải.

• Lập báo cáo ĐTM theo biểu mẫu hiện hành.

Công tác tư vấn cần bám sát đặc điểm thực tế của từng dự án, tránh sử dụng nội dung mẫu thiếu tính phù hợp.

9.2. Hỗ trợ thẩm định và hoàn thiện hồ sơ

Đơn vị tư vấn phối hợp với chủ đầu tư chuẩn bị tài liệu, hỗ trợ giải trình các nội dung chuyên môn và chỉnh sửa báo cáo theo yêu cầu của cơ quan thẩm định.

Việc tổ chức công việc có kế hoạch giúp hạn chế sai sót, nâng cao tính thống nhất của hồ sơ và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động tiến độ thực hiện.

9.3. Tư vấn xuyên suốt quá trình đầu tư và vận hành

Ngoài công tác lập ĐTM, doanh nghiệp có thể cần hỗ trợ về giấy phép môi trường, quản lý chất thải, quan trắc và các nghĩa vụ bảo vệ môi trường khác.

Việc phối hợp với đơn vị tư vấn từ giai đoạn chuẩn bị dự án giúp kết nối các thủ tục pháp lý, hạn chế tình trạng phải điều chỉnh giải pháp kỹ thuật khi công trình đã được xây dựng.

Kết luận

Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cấp Bộ năm 2026 đòi hỏi doanh nghiệp phải xác định chính xác thẩm quyền thẩm định, chuẩn bị dữ liệu đầy đủ và xây dựng phương án bảo vệ môi trường phù hợp với đặc điểm dự án.

Trước những thay đổi pháp luật và cơ chế phân quyền, việc sử dụng dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong công tác lập hồ sơ, tổ chức thẩm định và thực hiện các thủ tục môi trường tiếp theo.

Doanh nghiệp đang chuẩn bị triển khai dự án đầu tư có thể liên hệ đơn vị tư vấn để được rà soát nghĩa vụ ĐTM, xác định hồ sơ cần chuẩn bị, đánh giá phạm vi công việc và nhận báo giá phù hợp với quy mô dự án.

 

CÔNG TY CP TƯ VẤN ĐẦU TƯ & THIẾT KẾ XÂY DỰNG MINH PHƯƠNG

Địa chỉ: Số 28B Mai Thị Lựu, Phường Đa Kao, Q.1, TPHCM

Hotline:  0903649782 - (028) 3514 6426

Email: nguyenthanhmp156@gmail.com